Նախագիծ պատմություն

Մայիսյան տոները

Ուսումնասիրել մայիս ամսվա երեք պետական տոները/ մայիսի 1-ը, 9-ը,28-ը/

Մայիսի 1-ը աշխատավորների օրն է։ Ռուսաստանում և Տաջիկստանում մայիսի 1-ը նշվում է որպես Գարնան և աշխատանքի տոն, իսկ Հայաստանում՝ Աշխատավորների միջազգային օրը: Ղազախստանում այդ օրը նշվում է Ղազախստանի ժողովրդի միասնության օրը, իսկ Ուկրաինայում, Ղրղզստանում, Չինաստանում, Պակիստանում, Շրի Լանկայում տոնվում է Աշխատանքի օրը

Մայիսի 9-ը հաղթանակի օրն է։ Մայիսի 9-ը` տարվա 129-րդ օրը, յուրաքանչյուր հայի համար լոկ ամսաթիվ չէ, այն լուսավոր ապագայի կերտման խորհրդանիշ է: Այս օրը եռատոն է մեզ համար. հայ ժողովուրդը մեծ խանդավառությամբ նշում է 1945-ին Հայրենական մեծ պատերազմում խորհրդային ժողովուրդների, այդ թվում` հայերի հաղթանակի տոնը, Շուշիի ազատագրման եւ Արցախի պաշտպանության բանակի ստեղծման տարեդարձը: 

Մայիսի 28-ը Հայաստանը տոնում է Առաջին Հանրապետության օրը: 1918-ի մայիսի 28-ին Հայոց ազգային խորհուրդը հայտարարեց անկախ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման մասին:

 Հանրապետության օրը պաշտոնապես նշվում է 1992 թվականից: Այն հայոց պետականության վերածննդի խորհրդանիշն է։ Այս օրն ավանդաբար Սարդարապատ են այցելում Հայաստանի բարձրաստիճան պաշտոնյաներ

Ուսումնասիրելուց հետո կազմել տաս հարց իր չորս տարբերակով։

Երբ են տոնել հաղթանակի օրը։

Մայիսի 9-ին

Փետրվարի 10-ին

Ապրիլի 7-ին

Մարտի 10-ին

Երբ է Հայաստանը տոնում առաջին հանրապետության օրը

Մայիսի 28-ին

Մայիսի 6-ին

Սեպտեմբերի 1-ին

Հունիսի 8-ին

Երբ են տոնում աշխատավորների օրը

Դեկտեմբերի 31-ին

Հուլիսի 22-ին

Մայիսի 27-ին

Մայիսի 1-ին

Հոկտեմբերի 18-22, առաջադրանք 6, 8-րդ դասարան

1.Լուսավորական գաղափարների խոշոր ներկայացուցիչներից է Ջոն Լոկը: Փիլիսոփա Ջոն Լոկը ծնվել է 1632թ.-ի օգոստոսի 29-ին Ռինգթոնում (Անգլիա): Նրա գաղափարները մեծ ազդություն են թողել էպիստեմոլոգիայի և քաղաքական փիլիսոփայության զարգացման վրա: Լայնորեն ճանաչված է որպես Լուսավորչական դարաշրջանի ազդեցիկ մտածողներից մեկը: Լոկի նամակներն ազդեցություն են թողել Վոլտերի և Ռուսսոյի, շոտլանդացի մտածողների և ամերիկյան հեղափոխականների վրա: Լոկի փիլիսոփայության մեջ կարելի է առանձնացնել վեց հիմնական դրույթ; Օգտվելով նշված հղումից՝ ընտրիր երեք դրույթ, կարդալուց հետո հիմնավորիր քեզ դուր եկած հատվածները: Ջոն Լոկ https://www.dasaran.am/apps/wiki/view/id/3728

 Գաղափարները ծագում են արտաքին զգայությունից և ներքին ռեֆլեքսներից: Մեր զգացմունքներն ու կրքերը ևս մարդու վրա ազդում են միայն որպես գաղափար:

 Նյութական սուբստանցի գաղափարը վերացական գաղափար է:

Գոյություն ունեն իրերի առաջնային (առարկայական) ու երկրորդական (ենթակայական) որակներ:

Ես ընտրեցի այս հատվածները, քանի որ կարելի է ասել Լոկը ուզում է բացատրել, որ քո ամեն մի փորձից առաջանում է գաղափարներ և ամեն մեկս ել հավասար ենք։

2.Լոկի քաղաքական հայացքները կարդալուց հետո փորձիր զուգահեռներ անցկացնել արդի ժամանակաշրջանի հետ, գրի քո կարծիքը։/գրավոր/

Ըստ Լոքի ասելով նա նկատի ունի, որ մարդիկ իրար հավասար են, ես համամիտ եմ նրա ասածի հետ մենք կարող ենք իրար հավասար չլինենք սյոցալական կյանքով մարդկանց կեսը աղքատ է իսկ մարդկանց կեսը հարուստ մենք միայն այդ դեպքում հավասար չենք բայց ամեն մեկսել ունենք մի կյանք և ամեն մեկս ել ապրում ենք նույն աշխարհում։


Մարդու բնական վիճակը լիակատար ազատությունն ու հավասարությանն է իր կյանքի և ունեցվածքի տնօրինման պայմաններում։ Դա խաղաղության և բարյացակամության վիճակ է։ Բնության օրենքը ցուցում է խաղաղություն և անվտանգություն։
Քաղաքացիական հասարակության և իրավական ժողովրդավարական պետության տեսաբան է՝ թագավորի և ազնվականության օրենքի առջև հաշվետու լինելու կողմնակից։
Պետությունը ստեղծված է բնական իրավունքների (ազատություն, հավասարություն, ունեցվածք) և օրենքների (խաղաղություն և անվտանգություն) երաշխավորման համար, այն չպետք է ոտնձգություն անի այդ իրավունքների վրա, պետք է այնպես կազմակերպվի, որպեսզի բնական իրավունքները հուսալի կերպով երաշխավորվեն։

3․ Ֆրանսիական լուսավորականներ Շարլ Մոնտեսքյու, Ժան-Ժակ Ռուսո /Էմիլ կամ դաստիարակության մասին/, Մարի Ֆրանսուա Վոլտեր

ա.Գրիր տաս կետից բաղկացած  քո տեսակետը դաստիարակության մասին։

1.Մարդը պետք է լինի հոգատար, բարի, ջերմ

2.Մարդը պետք է լինի կրթված, գրագետ և քաղաքակիրթ

3.Մարդը պետք է հարգի մեծերին ոչ միայն մեծերին այլ նարև ուրիշներին։

4.Մարդը պետք է սիրալիր լինի որպիսի հաճելի լինի շբվելը։

5.Պետք է օգնել նրանց, ովքեր ունեն օգնության կարիք

6.Մարդը պետք է ընկերասեր լինի։

7.Մարդը պետք է հոգետար լինի

8.Մարդը պետք է ինքակրթությամբ զբաղվի

9.Մարդը պետք է բարեգորճ լինի։

10.Մարդը պետք է Հայրենասեր լինի

բ. Այս հղումից օգտվելուց հետո ներկայացրու Ժան- Ժակ Ռուսոյի մոտեցումը դաստիարակությանը, արդյոք համապատասխանում է քո պատկերացրած տեսակետին։/հիմնավորիր գրավոր/

Իմ գրածները և այս տողերը շատ տարբերություն չունեն կարելի է ասել, որ ես գրեցի այս տողերի կարճ տարբերակը։

4.Շառլ Մոնտեսքյու. ստորև տեղադրված նյութին ծանոթանալուց հետո, 3-5 նախադասությամբ հայտնիր քո տեսակետը/գրավոր:
Մոնտեսքյուի՝ պատմության մասին փիլիսոփայությունը նվազագույնի էր հասցնում անհատների և իրադարձությունների դերը։ “Խորհրդածություններ հռոմեացիների ծաղկման և անկման պատճառների մասին” գրքում “յուրաքանչյուր պատմական իրադարձություն տեղի է ունեցել մի հիմնական շարժման հետևանքով” տեսակետը նա մեկնաբանում էր այսպես. Պատահականությունը չի կառավարում աշխարհը։ Հարցրեք հռոմեացիներին, որոնք ունենում էին իրար հաջորդող հաջողություններ, արդյոք առաջնորդվել են որևէ հստակ պլանով, կամ իրար հաջորդող վայրիվերումներ, որոնք հետևել են մեկը մյուսին։ Յուրաքանչյուր միապետության մեջ գոյություն ունեն ընդհանուր պատճառներ՝ բարոյական և ֆիզիկական, որոնք բարձրացնում, հաստատում կամ այն հավասարեցնում են հողին։ Բոլոր միջադեպերը կառավարվում են այս պատճառներով։ Եվ եթե մի պատերազմում պատահականությունը, որը որոշակի պատճառ է, պետությունը ավերածության է հասցրել, ինչ- որ հիմանական պատճառ կարևոր է դարձրել պետության կործանվելը որևէ պատերազմի պատճառով։ Միով բանիվ՝ հիմնական միտումը առաջանում է այդ բոլոր միջադեպերից։ Հանրապետությունից դեպի կայսրություն անցում կատարելը քննարկելիս նա առաջարկում է այն տեսակետը, որ եթե Կեսարը և Պոմպեոսը չփորձեին զավթել Հանրապետության կառավարումը, ապա մյուսները ավելի կմեծանային իրենց տեղերում։ Պատճառը ոչ թե Կեսարի և Պոմպեոսի ձգտումն է, այլ ընդհանրապես մարդկային ձգտումն է։

Ես համաձայն եմ այս մտքերի հետ քանի որ ամեն ինչ պատահաբար չի լինու ամեն բանը ունենում է իր պատճառը եթե մարդը զգտում է մի բանի ուրեմն դա կատարվում է։

5․ Հյուսիսային Ամերիկա-Բենջամին ՖրանկլինԹոմաս Ջեֆերսոն:Ներկայացրու առանձին -առանձին , համեմատիր իրենց հայացքները:

Թոմաս Ջեֆերսոնն ուսումնասիրել է Ջոն Լոկի, Շառլ Մոնտեսքյուի, Ժան-Ժակ Ռուսսոյի և ուրիշների աշխատությունները: 1769–74 թթ-ին եղել է Վիրջինիայի նահանգի Օրենսդրական ժողովի պատգամավոր: 1775 թ-ին ընտրվել է Անգլիայից հյուսիսամերիկյան գաղութների անկախացման որոշում ընդունած Մայրցամաքային կոնգրեսի պատգամավոր: 1776 թ-ին պատրաստել է Անկախության հռչակագիրը, որը Կոնգրեսն ընդունել է նույն տարվա հուլիսի 4-ին (այդ օրն ԱՄՆ-ում նշվում է որպես երկրի անկախության օր), և ԱՄՆ-ն անկախացել է Անգլիայից: Կարլ Մարքսն այն անվանել է «մարդու իրավունքների առաջին հռչակագիր»: Ջեֆերսոնը մասնակցել է Վիրջինիայի հասարակական կարգի ժողովրդավարացման գործընթացին: 1786 թ-ին նա առաջարկել է օրենքի նախագիծ՝ կրոնական ազատության մասին, համաձայն որի՝ անգլիկան եկեղեցին զրկվել է պետական կրոնի արտոնություններից, իսկ ԱՄՆ-ի 1787 թ-ի 2-րդ սահմանադրությամբ՝ եկեղեցին անջատվել է պետությունից: 1779–81 թթ-ին Ջեֆերսոնն ընտրվել է Վիրջինիայի նահանգապետ: 1785–89 թթ-ին դեսպանորդ էր Փարիզում, եղել է Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ականատեսն ու համակիրը: 1790–93 թթ-ին Ջորջ Վաշինգտոնի առաջին կառավարության պետական քարտուղարն էր. վարել է հեղափոխական Ֆրանսիային քաղաքական, դիվանագիտական և նյութական օգնություն ցուցաբերելու քաղաքականություն: 1796 թ-ին Ջոն Ադամսի կառավարության փոխնախագահն էր, 1801–09 թթ-ին՝ ԱՄՆ-ի նախագահը: Վարել է չափավոր քաղաքականություն, վերացրել է իր նախորդի հետադիմական օրենքները, կրճատել բանակն ու նավատորմը, պետական ապարատը: 1803 թ-ին Ֆրանսիայից գնել է Լուիզիանայի նահանգը, ինչպես նաև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել Ռուսաստանի հետ (1808–09 թթ.): 1809 թ-ին Ջեֆերսոնը հեռացել է քաղաքական կյանքից ու զբաղվել գիտական աշխատանքով: 1819 թ-ին հիմնադրել է Վիրջինիայի համալսարանը, որը գլխավորել է մինչև կյանքի վերջը: Ջեֆերսոնը XVIII դարի Լուսավորականության ձախ հեղափոխական թևի ականավոր ներկայացուցիչներից է, հասարակական հարաբերություններում ընդունել է բնական իրավունքի տեսությունը: Կարծում էր, որ մարդիկ ծնվում են իրավահավասար, պետություններն ստեղծվում են մարդկանց «կյանքի ազատության և երջանկության ձգտման» անկապտելի իրավունքն ապահովելու համար:

Բե՛նջամին Ֆրա՛նկլին (անգլ.՝ Benjamin Franklin, հունվարի 17, 1706[1][2][3][…], Բոստոն, Սաֆֆոլկ շրջան[4] — ապրիլի 17, 1790[1][2][3][…], Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ[4]), քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, գիտնական, գյուտարար, լրագրող, հրատարակիչ, մասոն[5]։ ԱՄՆ անկախության պատերազմի առաջնորդներից մեկն է։ ԱՄՆ Պետական Մեծ Կնիքի դիզայնի հեղինակներից է։ Առաջին ամերիկացին է, ով դարձել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրացի անդամ։

Բենջամին Ֆրանկլինը միակն է «հիմնարար հայրերից», ով դրել է իր ստորագրությունը բոլոր երեք կարևորագույն պատմական փաստաթղթերում, որոնք ընկած են ԱՄՆ՝ որպես անկախ պետության ձևավորման հիմքում՝ ԱՄՆ անկախության հռչակագիր, ԱՄՆ Սահմանադրություն և Փարիզյան երկրորդ հաշտության պայմանագիր (1783 թ.), որով պաշտոնապես ավարտվեց Հյուսիսային Ամերիկայում 13 բրիտանական գաղութների՝ Մեծ Բրիտանիայից անկախության համար պատերազմը։ Բենջամին Ֆրանկլինի դիմանկարը պատկերված է ԱՄՆ Դաշնային պահուստների համակարգի 100 դոլարանոց թղթադրամի վրա 1914 թվականից։

6.Լուսավորական շարժումը- ամփոփիր մեկ նախադասությամբ;

Պայքար գիտության և կրթվածության համար։

Սեպտեմբերի 14-20, առաջադրանք 1, 8-րդ դասարան, 2020-21թթ.

10 исторических фактов из жизни в Средневековье, о которых не пишут в  учебниках

Ներկայացնել միջնադարյան կարևոր իրադարձությունների ժամանակագրությունը:

395 — Հռոմեական կայսրության բաժանումը արևմտյան և արևելյան:

476 — Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկում:

486 — Կլովիսը գրավեց հյուսիսային Գալիան:

527-565 — Հուստինիանոս I- ի թագավորություն:

732 — Կառլ Մարտելի հաղթանակը Պուատյեում արաբների նկատմամբ:

800 — Կառլոս Մեծի կայսրության ստեղծում:

843 — Կառլոս Մեծի կայսրության բաժանում Վերդունում:

962 — Սուրբ Հռոմեական կայսրության ստեղծում:

1054 — քրիստոնեական եկեղեցու բաժանումը (պառակտումը) կաթոլիկ և ուղղափառ:

1066 — Նորմանների կողմից Անգլիայի նվաճում:

1073-1085թթ. — Գրիգոր VII պապի գահակալությունը:

1096-1099 — Առաջին խաչակրաց արշավանք:

1147 — 1149 Երկրորդ խաչակրաց արշավանքը

1187- Եղուսաղեմի գրավումը Սահալ ադ Դինի կողմից։

1189-1192 Երրորդ խաչակրաց արշավանքը

1202-1204 — Չորրորդ խաչակրաց արշավանք: 

1337-1453 — Հարյուրամյա պատերազմ:

1347-1350 — Ժանտախտի համաճարակ — Սև մահ:

 1542-1908- Սուրբ ինկվիզիցաի առաջացումը և աշխատանքը  

Հինգերորդ խաչակրաց արշավանքը 1202-1204

1212 — երեխաների խաչակրաց արշավանք: Այն լեգենդը, որ Երուսաղեմը երեխաների կողմից կազատվի մահմեդականների ձեռքերից, հանգեցնում է Ֆրանսիայում և Գերմանիայում կրոնական վեհացման: Շարժումը ղեկավարում են տղաները ՝ Ստեֆան և Նիկոլայ: Երեխաների բազմությունը Ֆրանսիայից և Գերմանիայից ուղևորվում է ծովային նավահանգիստներ, բայց մասամբ մահանում է ճանապարհի դժվարություններից, մասամբ գերեվարվում են ստրուկների կողմից Մուհամմադ ծովահենների կողմից:

Վեցերորդ խաչակրաց արշավանքը 1228-1229

Յոթերորդ խաչակրաց արշավանքը 1248-1254

Միջնադարյան 10 նոր հասկացությունների սահմանում:

Ֆեոդալիզմ(Եևրոպա), Ավատատեր(Հայաստան)

Հայրենաց-Հայրից որդի

Գանձագիր-Գնում

Պարգևական-Տալիս են հող

Ինկվիզիցիա

Խաչակիր արշավներ

Սպարապետ

Ասպետական միաբանություններ

Հերետիկոսություն

Մախասություն- Թիքնահահություն  

Բոնուս՝

Ֆեոդալիզմ

Վասալական երդում

Ներկայացնել, բնութագրել միջնադարյան արքաներից:

Աշոտ Երկաթ
Աշոտ Բ-ն` Հայոց թագավոր Սմբատ Ա-ի ավագ որդին, գահը ժառանգել է 914 թ-ին` հոր եղերական մահից  հետո: Նա դեռևս 910 թ-ից մասնակցել է հոր մղած պաշտպանական մարտերին:
Գահակալելուց հետո մյուս եղբոր՝ Աբասի (հաջորդել է իրեն) հետ արաբներից ազատագրել է Բագրևանդը, Շիրակը, Գուգարքը, Աղստևի հովիտը, և, ըստ Հովհաննես Դրասխանակերտցու, գրավել է Տփղիսն (այժմ՝ Թբիլիսի) ու ջախջախել արաբական կայազորը:

Ներկայացնել միջնադարյան մշակութային ներկայացուցիչներից մեկին, ճարտարապետական կոթողներից որևիցե մեկի մասին:

Ռիչարդը Հենրիх II- ի և Ակվիտանացի Ալիենորայի երրորդ որդին էր: Նա ծնվել է 1157 թվականի սեպտեմբերի 8-ին: Լեգենդն ասում է, որ Ռիչարդի կերակրողը փիլիսոփա և աստվածաբան, Ալեքսանդր Նեկամի, մայրն էր, որը ծնվել է արքայազնի հետ նույն օրը: 

Ռիչարդ I- ի անհատականությունը նկատելի է մականուններում։ Բացի հիմնականից, Ռիչարդն ուներ մեկ այլ ՝ ավելի քիչ հայտնի մականուն ՝ «Ռիչարդ Այո և Ոչ», ինչը նշանակում էր, որ հեշտ էր թեքել նրան այս կամ այն ​​ուղղությամբ: Կառլ Մարքսը Ռիչարդին շնորհեց հետևյալ էպիտետը. «Առյուծի սրտով ասպետ և էշի գլուխ»: Սրա տակ ակնհայտորեն թագավորի համառությունն է որոշ հարցերում:  Դրա լավ նկարագրությունը պատմությունն, թե ինչպես Ռիչարդ I- ը դարձավ Ռիչարդ Առյուծասիրտը: Խաչակրաց արշավանքի ժամանակ թագավորը պաշարեց Ակրե քաղաքը: Երկար պաշարումն ավարտվեց քաղաքի հանձնմամբ: Դրանից հետո գերիների փոխանակում պետք է տեղի ունենար: Քառասուներորդ օրը, չսպասելով գերեվարված քրիստոնյաների վերադարձին, Ռիչարդը սուլթան Սալահ ադ-Դինի բանակի առջև սպանեց 2700 գերի Սարացիներին: Մուսուլմանները քրիստոնյա թագավորին պարգեւատրել են «Քարի սիրտ» մականունով: Ավելի ուշ պարզվեց, որ Ռիչարդը ազատ է թողել բոլոր սովորական մարդկանց, ներառյալ երեխաներին ու կանանց: Առյուծը կարող է չափազանց դաժան լինել, բայց երբեք իրեն վատ պահվածք չի ցուցաբերի: Հենց այդ ժամանակ էր, որ Ռիչարդը ստացավ հայտնի մականունը։

Իր տասնամյա կառավարման ընթացքում Ռիչարդ Առյուծասիրտը շուրջ վեց ամիս անցկացրեց Անգլիայում, և նա չգիտեր անգլերեն: Այո, և Անգլիայի ներքին գործերը նրան քիչ էին հետաքրքրում, ավելի ու ավելի էին մտահոգվում ռազմական արշավներով: 1194 թվականի մարտի սկզբին վերադառնալով Անգլիա ՝ Ռիչարդ I- ը սկսեց մեկ այլ պատերազմ: Փողի սուր պակաս կար: Հետևաբար, Ռիչարդը թույլ տվեց ասպետական ​​մրցաշարեր անցկացնել, որոնց մասնակցելու համար մրցակիցները հատուկ վարձատրություն էին վճարում արքայական գանձարան ՝ իրենց տիտղոսին համապատասխան: Թագավորը մահացավ 1199 թվականի մարտի 26-ին ամրոցի պաշարման ժամանակ ստացած վերքի արդյունքում. Նրա պարանոցը ծակած աղեղով պտուտակն առաջացրեց արյան թունավորում: Ռիչարդը մահացավ տաս օր անց իր 77-ամյա մոր գրկում: Չնայած ամեն ինչին ՝ Ռիչարդ I Առյուծասիրտը մնաց ժողովրդի հիշողության մեջ ՝ որպես բարի ու արդար թագավոր:

Ներկայացնել միջնադարում մարդկային ձեռքբերումները:

Եվրոպական գիտությունը միջնադարում ներառում էր միջնադարյան Եվրոպայում բնության, մաթեմատիկայի և բնական փիլիսոփայության ուսումնասիրությունը: Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումից և հունական լեզվի իմացության անկումից հետո քրիստոնեական Արևմտյան Եվրոպան կտրվեց հին գիտելիքների կարևոր աղբյուրից: Սակայն, վերածնունդի ժամանակ տարածաշրջանը հավաքվեց և կրկին դարձավ գիտական ​​հայտնագործությունների առաջնորդը: Ուշ միջնադարում կրթաթոշակներն ու գիտական ​​հայտնագործությունները հիմք են դրել գիտական ​​հեղափոխության նոր ժամանակներում:

Արիստոտելի աշխատանքների վերագտնումը թույլ տվեց լրիվ զարգացնել քրիստոնեական նոր փիլիսոփայությունն ու սխոլաստիզմի մեթոդը: 1200 թ.-ին կային բավականին ճշգրիտ լատիներեն թարգմանություններ Արիստոտելի, Էվկլիդեսի, Պտղոմեոսի, Արքիմեդեսի և Գալենիայի հիմնական գործերի, այսինքն ՝ բոլոր մտավոր կարևոր հին հեղինակների, բացառությամբ Պլատոնի: Բացի այդ, արաբական և եբրայերեն միջնադարյան շատ կարևոր տեքստեր, ինչպիսիք են Ավիցենայի, Ավերրոեսի և Մայմոնիդի հիմնական գործերը, այժմ հասանելի են լատիներեն: 

Վաղ բյուզանդացի գիտնական Իոան Ֆիլոպոնի աշխատանքը ոգեշնչեց արևմտյան գիտնականներին, ինչպիսիք են Ժան Բուրիդանը, կասկածի տակ դնել Արիստոտելի մեխանիկայի ընդհանուր ընդունված իմաստությունը: Բուրիդանը զարգացրեց թափի տեսությունը, որը քայլ էր դեպի իներցիայի ժամանակակից հայեցակարգ: Բուրիդանը կանխագիտեց Իսահակ Նյուտոնին, երբ նա գրեց՝ «…նետողի ձեռքից դուրս գալուց հետո արկը կտեղափոխվի մետրով տրված իմպուլսի ազդեցության տակ եւ կշարունակի շարժվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ Իմպուլսը ավելի ուժեղ է, քան դիմադրությունը, եւ անվերջանալի տեւողություն կունենա, եթե այն չի նվազեցնի եւ փչացնի հակառակ ուժը, որը դիմադրում է նրան, կամ ինչ-որ բան, որը հակում է նրան հակառակ շարժմանը:» 

15-րդ դարում սկսվել է Վերածննդի դարաշրջանի մշակութային շարժումը: Բացի այդ, գրատպության գյուտը մեծ ազդեցություն է ունեցել Եվրոպական հասարակության վրա` տպագիր խոսքի հեշտացված տարածումը ժողովրդավարացրել է ուսուցումը եւ թույլ է տվել ավելի արագ տարածել նոր գաղափարներ:

Սեպտեմբերի 28-հոկտեմբերի 2, առաջադրանք 3, 8-րդ դասարան

Փոքրիկ ուսումնասիրություն/մեկ էջի սահմանում/

  • Ներկայացնել Նադիր շահի պատմական կերպարը:

Աֆղանների և թուրքերի դեմ պայքարում պարսից զորամանատար Նադիրը հաջողությունների հասավ։ Նա երկրից դուրս քշեց աֆղաններին և լուրջ հաղթանակներ տարավ թուրքական զորքի նկատմամբ։

  •  Հայերի նկատմամբ նրա վարած քաղաքականության դրական, բացասական կողմերը:

Հայ-իրանական գործակցությունը դրսևորում է նաև Ամենայն հայոց կաթողիկոսության նկատմամբ Նադիրի բարյացակամ վերաբերմունքով։ Նա ապօրինի հարկերից ազատեց Էջմիածնի կալվածքները, ըստ արժանվույն գնահատեց ու մեծարեց աշխարհիկ և հոգևոր հայ իշխանավորներին։ Լինելով հեռատես քաղաքական գիրծիչ ու հմուտ դիվանագետ՝Նադիրը հասկանում էր տեղական բնակչության կարևորությունը հակաթուրքական պայքարում։ Նրա բանակում էին Դիզակի մելիք Եգանը, Գեղարքունիքի մելիք Շահնազարը, Երևանի մելիք Հակոբջանը և ուրիշներ։ 1735թ. հունիսին Եղվարդի ճակատամարտում պարտության մատնելով թուրքերին՝ Նադիրը ստիպեց թուրքերին զորքերը դուրս բերել այսրկովկասյան տարածաշրջանից։ Նրա հաղթանակն ապահովվեց նաև հայկական ուժերի քաջության շնորհիվ։ Նույն տարում Նադիրը հռչակվեց Պարսկաստանի շահ։

  • Հիմնավորիր կամ հերքիր Նադիր շահի օրոք Խամսայի մելիքությունների արտոնյալ կարգավիճակը:

Նադիր շահը Արցախը Գանձակի խանությունից, անջատելով, դարձրեց առանձին վարչական միավոր։ Նադիրը վերահաստատեց Արցախի ներքին բաժանումն, նաև մելիքների ժառանգական իրավունքները։ Արցախի մելիքությունները՝Ջրաբերդ, Գյուլիստան, Խաչեն, Վարանդա և Դիզակ։ Նրանք սկսեցին անվանել Խամսայի մելիքություններ։ Սահմանները ձգվում էին Գանձակի հարավային շրջաններից մինչև Արաքս գետը։ 

Աղբյուրներ՝  Արցախի կիսանկախ հայկական իշխանությունը XVIII դարի 30-40-ական թվականներին: Նադիր շահը և հայերը: Խամսայի մելիքությունների ստեղծումը

Խամսայի մելիքություններ

Եգանի և Նադիր շահի ռազմավարական համագործակցությունը

Սեպտեմբերի 21-27, առաջադրանք 2, 8-րդ դասարան

Դասարանական աշխատանք

Վերհիշիր նախորդ տարվա թեմաներից , հիմնավորիր ինչով է տպավորվել/Հայոց պատմություն 7-րդ դասարան, 15 նախադասությամբ/:

Վերհիշելով նախորդ տարվա անցածը՝ լրացնել բաց թողնված բառերը:

Անդրադառնալով հայ ժողովրդի համար թուրք–պարսկական պատերազմների աղետալի հետևանքներին` XVII դարի եվրոպացի հեղինակ Ժան Շարդենն արձանագրում է, որ «Աշխարհում չկա մի այլ երկիր, ուր տեղի ունեցած լինեին այդքան շատ արյունահեղ ընդհարումներ նա (Հայաստանը) հանդիսացավ ռազմական գործողությունների թատերաբեմ թուրքերի և Պարսիկների մղած վերջին պատերազմներում: Թուրքերը կռվում էին ամբողջ Հայաստանը նվաճելու համար, սակայն բավարարվեցին այն Պարսկաստանը հետ բաժանելով, այդուհանդերձ, նրանք տիրեցին նրա մեծագույն մասին»:

1555 թ. Ամասիայում արևելյան և արևմտյան պետությունների միջև հաշտության պայմանագիր է կնքվում, համաձայն որի` թուրք–պարսկական սահմանագիծն անցնում էր Հայաստանի տարածքով: Հայաստանի արևմտյան մասն անցնում էր Օսմանյան կայսրությանը, իսկ արևելյան` Իրանին:

/արևմտյան, Օսմանյան, , արևելյանը ,Սեֆյան, թուրքեր, պարսիկներ/

Ներկայացնել  ՙՙազատագրական պայքար՚՚, «հեղափոխություն»հասկացությունների բացատրությունը:

XVII դարի երկրորդ կեսը Հայոց պատմության մեջ նշանավորվեց ազգային ազատագրական պայքարով: Հայոց ազատագրական պայքարի ծավալումը ուներ իր ներքին և արտաքին նախադրյալները:Ներքին նախադրյալների մեջ էականը հայոց ինքնագիտակցության մեջ դարեր առաջ կորցրած պետականության վերականգնման զգացումն էր: Ներքին նախադրյալների թվում կարևոր էր այն, որ Հայաստանում դեռևս պահպանվել էին հայկական մի շարք իշխանություններ:

Հեղափոխություն, հիմնաքարային փոփոխություն ուժի կամ կազմակերպչական կառուցվածքների մեջ, որը տեղի է ունենում համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում։ Արիստոտելը բնութագրում է քաղաքական հեղափոխության երկու ձև․

1․ Ամբողջական անցում մի սահմանադրությունից մյուսին,
2․ Գոյություն ունեցող սահմանադրության բարեփոխում

Հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարի նախադրյալները/ կարդալ էջ 7-10, պատասխանել  հարցերին:

1․ Նրանց մեջ հույսեր արթնացան, քանի որ դրա համար շատ նախադրյալներ կային։

2․ Ազատագրման գործին մասնակցեցին Հայ առաքելական եկեղեցին և հայ ունևորների խավը։

3․ Հայտնի գործիչներից էին՝ Խաչատուր Գաղատացին, մահտեսի Շահմուրատը, Հովհաննես Թութունջին և Գրիգոր Լուսիկենցը։

4․ Հակոբ Դ-ն Էջմիածնում 1677 թ․ գումարեց գաղտնի ժողով։ Մասնակցում էին հոգևոր 12 գործիչներ։ Ժողովը որոշեց դիմել Եվրոպայի օգնությանը։ Կաթողիկոսի գլխավորությամբ 1678 թ․մեկնեց Կոստանդնուպոլիս՝ Եվրոպա անցնելու համար։

5․ Իսրայել Օրին հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ է, դիվանագետ։ Գերմանիան այդ ժամանակ հաջողությամբ պայքարում էր Օսմանյան կայսրության դեմ, ուստի կարող էր կարևոր դեր խաղալ Հայաստանի ազատագրման գործում, և այդ իսկ պատճառով, Օրին բանակցեց Հովհան Վիլհելմի հետ։

6․ Անգեղակոթում 1699 թ․ խորհրդակցություն է տեղի ունենում։ Որոշվում է լիազորել Օրուն շարունակելու բանակցությունները։ Վիլհելմին ուղղված նամակում հայ մելիքները խնդրում էին զորք ուղարկել Հայաստան։ Վերադառնալով Եվրոպա՝ Օրին կազմում և Վիլհելմին ներկայացնում Հայաստանի ազատագրության 36 կետից բաղկացած ծրագիրը։

7․ 18-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանը գործուն պայքար էր սկսել Բալթիկ, Սև և Կասպից ծովերի առափնյա տարածքներում հաստատվելու համար։ 1701 թ․Օրին Պետրոս 1-ին ցարին է ներկայացնում Ռուսաստանի օգնությամբ Հայաստանն ազատագրելու ծրագիր։

8․ Օրին իր դեսպանախմբով 1708 թ․ ուղևորվում է դեպի Այսրկովկաս և Պարսկաստան։ 1709 թ․ մեկնում է Պարսկաստան և նույն թվականին ետ վերադառնում։

9․ Գանձասարի կաթողիկոսը՝ Եսայի-Հասան Զալալյանը։

Տանը

«Իսրայել Օրին ազատագրական գործիչ»

  • Ո՞վ էր Իսրայել Օրին, նրա ծավալած գործունեությունը հայության ազատագրման հարցում, ինչ արդյունքի հասավ:

Իսրայել Օրին հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ է, դիվանագետ։Նրա անվամբ է պայմանավորված XVII դարի վերջի և XVIII դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական  շարժման զարթոնքը: Իսրայել Օրին Սբ Էջմիածնում գումարված գաղտնի ժողովում (1677 թ.) ընտրված պատվիրակների և հոր՝ Մելիք Իսրայելի հետ 1678 թ-ին մեկնել է Եվրոպա՝ Հայաստանի ազատագրության հարցը ներկայացնելու նպատակով:

  • Նրա անցած ուղին ներկայացրու քարտեզագրման միջոցով:

Իսրայել Օրին և հոր՝ Մելիք Իսրայելի հետ 1678 թ-ին մեկնել է Եվրոպա՝ Հայաստանի ազատագրության հարցը ներկայացնելու նպատակով: Կոստանդնուպոլսում է նվաճել Հայաստանը և Օսմանյան կայսրության  թիկունքում ստեղծել անկախ Հայաստան ու Վրաստան: Օրին ապարդյուն ջանացել է ձեռք բերել Ավստրիայի Լեոպոլդ I  կայսեր մահացել է կաթողիկոս Հակոբ Դ Ջուղայեցին, և պատվիրակությունը վերադարձել է Հայաստան: Օրին մեկնել է Վենետիկ, 1683 թ-ին՝ Փարիզ, անցել զինվորական ծառայության (հետևազորի լեյտենանտ, հեծելազորի կապիտան), 1688–95 թթ-ին մասնակցել է անգլո-ֆրանսիական պատերազմին:

  • Երևակայական նամակ Իսրայել Օրու անունից:

/Այս տեղեկությունը ձեզ կօգնի ժամանակագրությամբ /թվականներով / քարտեզի վրա նշել նրա անցած ուղին:/

Իսրայել Օրին հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ է, դիվանագետ: Նրա անվամբ է պայմանավորված XVII դարի վերջի և XVIII դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական  շարժման զարթոնքը: Իսրայել Օրին Սբ Էջմիածնում գումարված գաղտնի ժողովում (1677 թ.) ընտրված պատվիրակների և հոր՝ Մելիք Իսրայելի հետ 1678 թ-ին մեկնել է Եվրոպա՝ Հայաստանի ազատագրության հարցը ներկայացնելու նպատակով:Առաքելությունը ձախողվել է. 1680 թ-ին Կոստանդնուպոլսում է նվաճել Հայաստանը և Օսմանյան կայսրության  թիկունքում ստեղծել անկախ Հայաստան ու Վրաստան: Հովհան Վիլհելմն Իսրայել Օրու միջոցով թղթեր է հղել Քարթլիի թագավոր Գիորգի XI-ին, հայ մելիքներին, Ամենայն հայոց և Աղվանից կաթողիկոսներին՝ մանրամասն տեղեկություններ խնդրելով Հայաստանի ու հարակից երկրների տնտեսական, քաղաքական ու ռազմական կացության մասին: Օրին ապարդյուն ջանացել է ձեռք բերել Ավստրիայի Լեոպոլդ I  կայսեր մահացել է կաթողիկոս Հակոբ Դ Ջուղայեցին, և պատվիրակությունը վերադարձել է Հայաստան: Օրին մեկնել է Վենետիկ, 1683 թ-ին՝ Փարիզ, անցել զինվորական ծառայության (հետևազորի լեյտենանտ, հեծելազորի կապիտան), 1688–95 թթ-ին մասնակցել է անգլո-ֆրանսիական պատերազմին:1695 թ-ին անգլիացիները գերեվարել են նրան, ազատվելուց հետո Հռենոսյան Պֆալցում եղել է Հայդելբերգի, Ֆրանկենթալի և Մանհայմի մատակարարման կոմիսար: 1698 թ-ին կուրֆյուրստ  Հովհան Վիլհելմին հորդորել աջակցությունը, սակայն փոխարենն ստացել է Տոսկանիայի Կոզմաս III դքսի համաձայնությունը` 1699 թ-ին ուղևորվել է Հայաստան: Նույն թվականի ապրիլին նրան հաջողվել է Անգեղակոթ գյուղում (Սիսիանի գավառ), Սյունիքի 11 մելիքների մասնակցությամբ, գումարել գաղտնի խորհրդաժողով: Ժողովում կազմված գրություններով` ուղղված Հովհան Վիլհելմին, Հռոմի պապին, Ավստրիայի կայսրին, Տոսկանիայի դքսին, Պետրոս Մեծին, և կնքված մաքուր թղթերով Մինաս վարդապետ Տիգրանյանցի հետ 1699 թ-ի սեպտեմբերին մեկնել է Դյուսելդորֆ:

Այդուհանդերձ, Արևմուտքից հուսախաբ, Իսրայել Օրին թուրք-պարսկական լծից Հայաստանի ազատագրության ծրագիրը կապել է Ռուսաստանի հետ: Հայ ժողովրդի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով նա առաջադրել է Ռուսաստանի և Հռոմեական սրբազան կայսրության հակաթուրքական դաշինքի գաղափարը, սերտ կապեր հաստատել նաև Մոսկվայում ապաստանած Իմերեթի  Արչիլ II թագավորի, հետագայում՝ նաև այսրկովկասյան այլ գործիչների հետ: Ծրագիրը ռուսական կառավարությանը ներկայացվել է 1701 թ-ի հուլիսի 25-ին, իսկ հոկտեմբերին Պետրոս Մեծն ընդունել է Իսրայել Օրուն և Մինաս վարդապետին: 1703 թ-ին Իսրայել Օրու նախաձեռնությամբ կազմվել և ռուսական կառավարությանն է ներկայացվել Հայաստանի քարտեզը: Ռուսական արքունիքը հավանություն է տվել Իսրայել Օրու ծրագրած Պարսկաստան մեկնելու առաքելությանը:  1704 թ-ին Օրին գնացել է Եվրոպա, Հռոմի պապից ձեռք բերել պարսկական տիրապետությունում քրիստոնյաների հալածանքը դադարեցնելու մասին Պարսից շահին ուղղված նամակ և, 1706 թ-ին Պետրոս Մեծից ստանալով նույնանման նամակ ու գնդապետի կոչում, որպես առաքելության ղեկավար, 1708 թ-ի սկզբին մեկնել է Պարսկաստան: Իսրայել Օրին 1709 թ-ին հանդիպել է շահին, այնուհետև վերադարձել է Այսրկովկաս. ձգտել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Աղեքսանդր Ա Ջուղայեցու, Գանձասարի կաթողիկոս Եսայի Հասան-Ջալալյանի, հայ մելիքների և այլ գործիչների օգնությամբ ստեղծել ազատագրական պայքարի միասնական ճակատ, կազմավորել հայկական ընդհանուր զորաբանակ: Ռուսաստան վերադառնալիս Օրուն է միացել նաև Եսայի Հասան-Ջալալյանը: Սակայն Իսրայել Օրին Աստրախանում հանկարծամահ է եղել, իսկ Եսայի Հասան-Ջալալյանը վերադարձել է Արցախ:

https://www.youtube.com/watch?v=n9cqGh5AWLg Իսրայել Օրի

Առաջադրանք 2

Դասարանական աշխատանք

Պատրաստվում ենք քննարկման

Բաժանվում ենք երկու խմբի, յուրաքանչյուր խումբ հիմնավորում է իր պատասխանը:

Ձեր կարծիքով՝ հայ գործիչները Հայաստանի ազատագրության հարցը պետք է կապեին Եվրոպայի՞, թե՞ Ռուսաստանի հետ:

Տանը

Մեկ խմբի տեսանկյունից պատասխանի հիմնավորում/մեկ էջի սահմանում/:

Նյութերի աղբյուրը Հայոց Պատմություն 8-րդ դասագիրք։

10 интересных фактов о рыцарях

10 интересных фактов о рыцарях

От легенды о рыцарях Круглого Стола до фильма «Игра Престолов» в нашей культуре нет недостатка в сказках о подвигах рыцарей. Тем удивительней факт, как мало мы, на самом деле, знаем о них. Известно, что они носили доспехи и сражались в войнах и турнирах … но что еще они делали? Как они жили?

10. Арбалет. Рыцари были самыми сильными воинами на поле боя, на протяжении веков и сложилось общепринятое мнение, что никто и никогда не может их победить. Как ни странно, но очень простое изобретение как арбалет поставило под угрозу их непоколебимое могущество.

Арбалет, изобретенный в 12-м веке, был своего рода супер луком. Он был сделан из стали, и мог выдержать большее напряжение, чем обычные луки и производить более сильный удар. Арбалет был ровно 300 метров в длину, относительно быстро его можно было перезарядить и манипулировать ним. Стрелы, выпущенные из этого арбалета, могли пробивать металлическую броню. Таким образом, могучий рыцарь, который владел только боевыми навыками и причудливыми доспехами, становился простой мишенью для воина с арбалетом. А научится стрелять из этого лука можно всего за несколько недель. Опытный стрелец может сразить двух рыцарей за минуту, оставаясь в безопасности.

Хотя рыцари не признавали арбалеты, было ясно, что их время, непобедимых воинов истекло, особенно когда вскоре было изобретено оружие с порохом.

9. Спиральная лестница. Во многих средневековых замках есть винтовые лестницы между этажами. Они, как правило, примыкали к стене крепости (в башне лестница, как правило, проходила вдоль наружной стены и комнаты были построены в середине).

На первый взгляд такой план постройки мог объясняться желанием сэкономить место, но на самом деле винтовые лестницы были изобретены в защитных целях.. Если вражеская армия вторгалась в замок, их рыцарям было довольно таки трудно подниматься вверх по узкой изогнутой лестнице и в то же время сражаться.

Некоторые особенности архитектуры давали защитникам дополнительные преимущества. Средневековые винтовые лестницы были спроектированы так, чтобы они находились по часовой стрелке вверх. Это означало, что вражеские рыцари должны были защищаться с левой стороны, что было серьезной для них проблемой, поскольку почти все рыцари орудовали мечами правой рукой.

8. Денежные затраты. Быть рыцарем было чрезвычайно дорого. Доспехи, оружие, лошади, и слуги, все стоило больших денег, по сравнению с обычными расходами на проживание. Как искусные воины на лошадях, рыцари были важной составляющей любой армии, так что правители вынуждены были обеспечивать им средства к существованию.

Решением этой проблемы стала система обслуживания рыцарей, в которой рыцарю выделяли участок земли, и в сущности, людей, живущих на этой земле, который назывался феодальным владением рыцаря. Рыцарь был арендатором земли у лорда, с правом властвовать над своей вотчиной, как он считал нужным. В обмен на это лорд мог призвать на помощь рыцаря и его людей для сражения в его армии.

7. Достоинства рыцаря. Благородство был основой рыцарского поведения. Его границы были слабо определены и часто выходили за установленные рамки в повседневной жизни. Кодексы поведения и этикета были очень строгими, но суть их можно свести к основным рыцарским обетам. Рыцарь никогда не должен иметь дело с предателями. Он никогда не должен наносить вред женщине (независимо от ее семейного положения), он всегда должен относиться к ней с уважением и защищать ее от любой опасности. Более того, он должен поститься и воздерживаться от мирских соблазнов, ежедневно посещать церковные служения и делать пожертвования в пользу церкви.

Последний из этих обетов, очевидно, был вменен церковнослужителями. Когда они решили совершить первый крестовый поход 11-м веке, они придумали хитрый план, чтобы привлечь рыцарей к выполнении их миссии. Церковь ввела собственный кодекс поведения рыцарей, и все рыцари должны были следовать ему. Неудивительно, что в этом кодексе, прежде всего, были правила, направленные на поддержание церкви и христианства.

Хотя рыцарское поведение было общепринятым на светских мероприятиях, многие забывали про основные аспекты рыцарского достоинства на поле боя. Вместо этого, многие из них безжалостно убивали и грабили, сколько они хотели. Они были солдатами и, в конце концов, они предпочитали избежать риска быть убитыми, нежели быть благородными со своим противником.

6. Возникновение рыцарства. Рыцари всегда ассоциируются с лошадьми. Сильные лошади в их бронированных доспехах, были специально натренированы для битвы. Поэтому считается, что понятие рыцарства происходит от древних войск на лошадях. Древние рыцари появились в период расцвета Римской империи. Древние римляне имели элитную кавалерию «Ordo Equestris».

Хотя все же «Ordo Equestris» нельзя назвать праотцами рыцарей они имели много общего с рыцарями Средневековья — они были менее знатными, но они сражались верхом и пользовались немалым уважением свих соотечественников. Когда Карл великий, император Франков, в девятом веке, наделил представителей дворянства концепцией феодализма, появилось рыцарство.

5. Оружие. Ни один рыцарь не появлялся на поле битвы, без своих доспехов. Доспехи должны были быть сделаны на заказ (доспехи были сделаны из металла и других негибких материалов, и было важно, чтобы они сопоставлялись как можно лучше). Со временем облачение становилось прочнее и прочнее, первоначально доспехи состояли из обычной мягкой одежды и кольчуги. Со временем добавлялись бронированные элементы, и наконец, полностью бронированные доспехи (такие как представлены в большинстве фильмов). Доспехи был тяжелыми, и весили около 50 фунтов. Зато они защищали рыцаря от ударов любого оружия Средневековья.

Качество и мощь брони служило не только в защитных целях, но оно выступало символом статуса. Чем лучше броня, тем более важным был рыцарь.

4. Рыцарский поединок. Рыцарские поединки были не просто занятием, которым занимались рыцари в период между войнами. На самом деле, во время, когда поединки стали видом спорта и популярным светским событием, было не так много войн.

Поединки стали своего рода тренировкой и подготовкой к бою. Однако, когда крестовые походы прекратились, и больше не было войн, поединки стали средневековым видом спорта. Популярные мероприятия включали pas d’Armes, в котором рыцарь должен был сражаться с группой оппонентов, а также вид состязаний, когда рыцари были разделены на две команды, которые боролись друг с другом без лошадей.

Удивительно, что рыцарские поединки на лошадях были не так популярны, как состязания команд рыцарей.

3. Тренировки. Подготовка рыцаря начиналась с 7 лет и затем длилась до 14 лет. Будущий рыцарь сначала служил в качестве пажа. В этот момент он был всего лишь мальчиком-слугой, который был на побегушках у своего хозяина. Хотя в основном его обучение проходило в форме различных игр и видов спорта, это были очень серьезные тренировки. Вместо игрушек и фигурок, средневековый паж играл булавами и постигал искусство верховой езды.

В возрасте 14 лет он становился сквайром. Каждый сквайр обычно подчинялся какому-то рыцарю, помогал ему одеваться и ухаживал за его доспехами и оружием. Молодой сквайр был уже готов сражаться на поле боя. Его обучение становилось все более и более опасным. Травмы были обычным явлением, и такие традиционные рыцарские навыки, как рыцарские поединки и состязания на палках были частью тренировок.

В 21 год сквайр, наконец, посвящался в рыцари. Посвящение в рыцари был изначально очень простым и быстрым –дворянин, совершая обряд, просто дотрагивался до затылка сквайра и произносил несколько слов. В последствие, церковнослужители добавили еще слова, чтобы придать церемонии посвящения торжественности.

2. Крестовые походы. Крестовые походы, были направлены на освобождение Святой Земли от мусульман. На протяжении веков походы были основной задачей рыцарей. Известно, что было всего несколько крестовых походов, но в действительности их было намного больше. Крестовые походы были постоянной религиозной войной, которая длилась в течение почти 200 лет. Было восемь основных крестовых походов и много, более мелких, между ними.

К сожалению, изначальная цель крестовых походов не была достигнута рыцарями, в конечном счете, Святая Земля перешла к сарацинам. Тем не менее, это не помешало церкви, в последующие несколько столетий, организовывать походы против своих политических противников в Европе.

1. Современные рыцари. С 1560, рыцарство, по сути, перестало существовать как военное понятие. Есть еще несколько наследственных рыцарей, но большинству из них этот статус дали за заслуги их праотцев. Хотя существует еще много рыцарских орденов, большинство которых были созданы после Средневековья, и основной целью которых стала акцентуация определенных достоинств человека. Например, в наше время рыцарями стали такие известные люди, как Сэр Элтон Джон, Джуди Денч, и Сэр Пол Маккартни.

Կլոր սեղանի ասպետների լեգենդից մինչև մեր մշակույթի «Գահերի խաղ» կինոնկարը ֆիլմերի մասին պատմող հեքիաթների պակաս չունի: Առավել զարմանալի է այն փաստը, թե իրականում որքան քիչ բան գիտենք դրանց մասին: Հայտնի է, որ նրանք կրում էին զենք ու զրահ և կռվում էին պատերազմներում և մրցաշարերում … բայց ուրիշ ի՞նչ էին անում: Ինչպե՞ս էին նրանք ապրում:

  1. խաչադեղ: Զինվորները ռազմի դաշտում ամենաուժեղ մարտիկներն էին, դարերի ընթացքում և ընդհանուր առմամբ ընդունվում էր, որ ոչ ոք նրանց չի կարողացել հաղթել: Բավականին տարօրինակ է, բայց խաչբառի նման շատ պարզ գյուտը սպառնում էր նրանց անկոտրում ուժին:

12-րդ դարում հորինված խաչադեղը մի տեսակ գերծանրքեղ աղեղ էր: Այն պատրաստված էր պողպատից և կարող էր դիմակայել ավելի շատ սթրեսի, քան սովորական աղեղները և ավելի ուժեղ հարված հասցրին: Խաչմերուկը ուղիղ 300 մետր երկարություն էր, համեմատաբար արագ այն կարող էր վերաբեռնվել և շահարկվել: Այս խաչմերուկից արձակված նետերը կարող էին խոցել մետաղի զրահ: Այսպիսով, հզոր ասպետը, որը տիրապետում էր միայն մարտական ​​հմտությունների և նրբագեղ սպառազինությունների, պարզ թիրախ դարձավ խաչապեղով լի մարտիկի համար: Եվ դուք կարող եք սովորել նկարել այս աղեղից ընդամենը մի քանի շաբաթվա ընթացքում: Փորձառու Աղեղնավորը կարող է մեկ րոպեում հաղթել երկու ասպետի ՝ միաժամանակ ապահով մնալով:

Չնայած ասպետները չճանաչեցին խաչքարեր, բայց պարզ էր, որ նրանց անհաղթահարելի մարտիկների ժամանակը ավարտվել է, մանավանդ, որ շուտով հորինվել են զենք-զինամթերք:

  1. պարույր սանդուղք: Միջնադարյան շատ ամրոցներ հատակների միջև պարուրաձև աստիճաններ ունեն: Նրանք, որպես կանոն, հարում էին բերդի պատը (աշտարակում մի սանդուղք, որպես կանոն, անցնում էր արտաքին պատի երկայնքով, իսկ սենյակները կառուցվում էին մեջտեղում):

Առաջին հայացքից շինարարության այդպիսի պլանը կարելի է բացատրել տարածքը խնայելու ցանկությամբ, բայց իրականում պարուրաձև աստիճաններ են հորինվել պաշտպանական նպատակներով: Եթե թշնամու բանակը ներխուժեց ամրոց, ապա նրանց ասպետների համար բավականին դժվար էր բարձրանալ նեղ կոր աստիճաններ և միևնույն ժամանակ կռվել .

Someարտարապետական ​​որոշ առանձնահատկություններ պաշտպաններին լրացուցիչ առավելություններ տվեցին: Միջնադարյան պարույր աստիճաններն այնպես են նախագծվել, որ դրանք ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ լինեն: Սա նշանակում էր, որ թշնամու ասպետները պետք է պաշտպանեին ձախ կողմում, ինչը նրանց համար լուրջ խնդիր էր, քանի որ համարյա բոլոր ասպետներն աջ ձեռքով սուրներով էին թեքվում:

  1. Կանխիկ ծախսեր: Ասպետ լինելը չափազանց թանկ էր: Զենք ու զրահ, զենք, ձի և սպասավորներ բոլորն էլ մեծ գումարներ են ծախսում ՝ համեմատած կյանքի նորմալ ծախսերի հետ: Ձիասպորտի վրա հմուտ մարտիկների նման, ասպետները ցանկացած բանակի կարևոր բաղադրիչ էին, ուստի ղեկավարները ստիպված էին նրանց ապրուստի միջոցներ տրամադրել:

Այս խնդրի լուծումը սպասարկող ասպետների մի համակարգ էր, որի արդյունքում ասպետին հատկացվեց հողամաս, և, ըստ էության, այս հողի վրա ապրող մարդիկ, որոնք կոչվում էին ասպետի ֆեոդալական տիրապետում: Ասպետը տիրոջ հողի վարձակալն էր, իրավունք ուներ ղեկավարելու իր ունեցվածքը, ինչպես նա անհրաժեշտ էր համարում: Դրա դիմաց տերը կարող էր օգնություն կանչել ասպետի և իր ժողովրդին ՝ իր բանակում մարտնչելու համար:

  1. Ասպետի առավելությունները: Նրբանկատությունը հիմք էր հանդիսանում քրտնաջան վարքի: Դրա սահմանները վատ սահմանված էին և հաճախ դուրս էին գալիս առօրյա կյանքում հաստատված շրջանակից: Վարքի կանոնները և վարվելակարգերը շատ խիստ էին, բայց դրանց էությունը կարելի է կրճատել հիմնական ասպետական ​​երդումների վրա: Ասպետը երբեք չպետք է գործ ունենա դավաճանների հետ: Նա երբեք չպետք է վնասի կնոջը (անկախ նրա ընտանեկան կարգավիճակից), նա միշտ պետք է նրան հարգանքով վերաբերվի և պաշտպանի նրան ցանկացած վտանգից: Ավելին, նա պետք է ծոմ պահպանի և զերծ մնա աշխարհիկ գայթակղություններից, ամեն օր հաճախի եկեղեցական ծառայություններ և նվիրատվություններ կատարի եկեղեցուն:

Այս ուխտերից վերջինը ակնհայտորեն ենթադրվում էր հոգևորականների կողմից: Երբ նրանք որոշեցին կատարել 11-րդ դարի առաջին խաչակրաց արշավանքը, նրանք եկան ասպետներ գրավելու խորամանկ ծրագրով `իրենց առաքելությունը կատարելու համար: Եկեղեցին ներկայացրեց ասպետների համար իր վարքագծի կանոնը, և բոլոր ասպետները ստիպված էին դրան հետևել: Զարմանալի չէ, որ այս օրենսգրքում, առաջին հերթին, կան կանոններ, որոնք ուղղված էին եկեղեցու և քրիստոնեության պահպանմանը:

Չնայած որ վայելչությամբ վարքագիծն ընդհանուր առմամբ ընդունվում էր սոցիալական իրադարձությունների ժամանակ, շատերը մոռանում էին մարտադաշտում գտնվող մարտահրավերների արժանապատվության հիմնական կողմերի մասին: Փոխարենը, նրանցից շատերը անգութաբար սպանեցին և թալանեցին այնքան, որքան ցանկանում էին: Նրանք զինվորականներ էին և, ի վերջո, նրանք գերադասեցին խուսափել սպանվելու ռիսկից, քան իրենց հակառակորդի հետ ազնիվ լինելը:

  1. Ձկնորսության առաջացում: Զինվորները միշտ կապված են ձիերի հետ: Ուժեղ ձիերը իրենց զրահապատ սպառազինության մեջ հատուկ պատրաստված էին մարտին: Հետևաբար, համարվում է, որ ձկնորսության գաղափարը գալիս է հին զորքերից ձիով: Հին ասպետները հայտնվեցին Հռոմեական կայսրության հեթանոսության ժամանակ: Հին հռոմեացիներն ունեին էլիտար հեծելազոր Օրդո Equestris:

Չնայած նրան, որ «Օրդո Equestris» — ը չի կարելի անվանել ասպետների նախահայրերը, դրանք շատ ընդհանրություններ ունեին միջնադարի ասպետների հետ. Նրանք պակաս ազնիվ էին, բայց նրանք պայքարում էին ձիավարության վրա և մեծ հարգանք էին վայելում իրենց հայրենակիցների կողմից: Երբ Շառլ Մեծը ՝ Ֆրանկով կայսրը, իններորդ դարում օժտված էր

Ռուսական պետություն

Պատմիր ռուսական պետության առաջացման մասին:

Հիմնավորիր  քրիստոնության ընդունման կարևորությունըԿիևյան Ռուսիայի համար:

Համեմատիր Յարոսլավ Իմաստունի գործունեությունը Հուստինիանոս Առաջինի գործունեության հետ:

Հին Ռուսական պետությունը կազմավորվել է IX դարում։ 862 թվականին Նովգորոդում գահ է բարձրանում Ռյուրիկ իշխանը (862–882), ով հիմնում է Ռյուրիկովիչների դինաստիան։ Որոշ աղբյուրների համաձայն՝ այս արքայատոհմն ուներ շվեդական ծագում։ Ռյուրիկովիչները Ռուսաստանը կառավարում են շուրջ 700 տարի։ Ռյուրիկ իշխանի որդին՝ իշխան Օլեգ I Ռյուրիկովիչը (882–912), 882 թվականին գահ է բարձրանում Կիևում և իրեն հռչակելում անկախ իշխան։ Կիևը դառնում է իր տերության մայրաքաղաքը։ Օլեգը իր իշխանությունն է հաստատում Նովգորոդից մինչև Դնեպր գետ ընկած հսկայածավալ տարածքում։ Նրան հաջորդում են իր որդին՝ Մեծ իշխան Իգորը (913–945), ապա վերջինիս որդի Սվյատոսլավ Քաջը (945–972)։ Նրանց օրոք Կիևյան Ռուսիան ընդարձակում է իր սահմանները, դիվանագիտական ու առևտրական կապեր հաստատում հարևան, ինչպես նաև՝ հեռավոր երկրների հետ։ Բարձրանում է պետոության ազդեցությունը միջազգային ասպարեզում։ 9-րդ դարում այժմյան Ուկրաինայից և Բելառուսից Ռուսաստան են գաղթում սլավոններ, հիմնում են Մեծ Նովգորոդը, ընդունում քրիստոնեություն և օգտագործում կյուրեղյան այբուբենը։ 988 թվականին Կիևի 5-րդ իշխան Վլադիմիր Մեծի (980 – 1015) կամ Վլադիմիր Կարմիր Արեգակի օրոք Ռուսաստանում քրիստոնեությունը հռչակվում է որպես պետական պաշտոնական կրոն։ Ռուսական եկեղեցին ընդունում է Բյուզանդական պատրիարքի գերիշխանությունը։ Այդպիսով՝ ուղղափառ եկեղեցիների շարքում ավելանում է ևս մեկը։ Կիևյան Ռուսիան հզորության գագաթնակետին է հասնում իշխան Յարոսլավ Իմաստունի (1019–1054) օրոք։ Վերջինս միավորել է հին ռուսական հողերը։ Արշավել է Լեհաստան, ջախջախել լիտվական ցեղերին (1030–1040) ու պեչենեգներին(1036)։ Յարոսլավ իշխանի ղեկավարությամբ կազմվել է «Ռուսկայա պրավդա» օրենսգիրքը։ Զարգանում են մշակույթը և արվեստը, բարգավաճում առևտուրը և արհեստները։ Կիևում զարդարվում է բազմաթիվ եկեղեցիներով ու վանքերով, սկսվում է Սուրբ Սոֆիայի շինարարությունը։ Առաջընդաց է ապրում թարգմանական գործը, զարգացել տարեգրությունը։ Յարոսլավ Իմաստունը ազգակցական կապերի մեջ էր եվրոպական շատկառավարողների հետ։10-րդ դարում սկսված Կիևյան Ռուսիայի Ոսկե դարը շարունակվում է մինչև Չինգիզ խանի հորդաների ներխուժումը։

Աննա  (963 – 1011 – 12թթ մարտի 13)`  եղել է Մեծ Կիեւի իշխան Վլադիմիր Սվյատոսլավիչի կինը, Ռուսաստանի «կնքամայրը», ռուս առաջին կայսրուհին:

Հունական Կորսուն քաղաքի գրավումից հետո բյուզանդական կայսր Բարսեղ Երկրորդի հարազատ քույրը կնության ուղարկվեց  ռուս իշխան Վլադիմիրին: Աննան Բարսեղ Երկրորդի (976-1025թթ.) եւ  Կոնստանտին Ութերորդի (976-1028 թթ.) միակ հարազատ քույրն էր: Նա ծնվել է իր հոր` Ռոմանոս Երկրորդ կայսեր մահից ընդամենը երկու օր առաջ 963թվին: Այս ամենի մասին վկայում է բյուզանդացի պատմիչ Հովհաննես Սկիլացին:Բարսեղ Առաջինը` հայկական այդ դինաստիայի առաջին կայսրը, սերում էր Մակեդոնիայում հաստատված հայերից. այդ իսկ պատճառով բյուզանդական տարեգրության մեջ այդ արքայական դինաստիան հիշատակվում է որպես «Մակեդոնական», նրան` որպես Բարսեղ 1-ին Մակեդոնյան:Լինելով վերոնշյալ արքայական տոհմի շառավիղը` Աննան հասունանում էր` ուսումնասիրելով իր ապուպապի` Բարսեղ Առաջինի, Կոնստանտին Յոթերորդի եւ այլ իմաստասերերի ու աստվածաբանների աշխատությունները։ Նա դաստիարակվում էր այդ ժամանակների համար ամենաբարձր չափանիշներով` պատրաստվելով ամուսնության, այդ թվում նաեւ միջպետական: Այդ ամուսնություններին էր անդրադարձել նաեւ Աննայի պապը` Կոնստանտին Յոթերորդը  949թ.  «Կայսրության կառավարման մասին» ակնարկ գրելիս, որտեղ նա իր բազմաթիվ դիտողություններից ու դատողություններից բացի  նշում էր նաեւ բյուզանդական  տիրակալների` հյուսիսային բարբարոս ցեղերի, այդ թվում նաեւ  ռուսների հետ ամուսնական հարաբերություններ հաստատելու աննպատակահարմարության մասին ու հանգում էր եզրահանգման. «Քանի որ ամեն ժողովուրդ ունի իր վարքն ու բարքը, օրենքներն եւ կարգերը, ապա այդ ամենը պետք է պահպանվի նաեւ ամուսնության միջոցով, քանզի ամուսնությամբ է երկիր կառուցվում»: Աննային  սպասվում էր եվրոպական երկրներից մեկում կրել թագուհու թագ: Սակայն Աստծո կամքը նրա համար այլ ճանապարհ էր պատրաստել…Իշխան Վլադիմիրը, ով Ռուսաստանի միանձնյա  կառավարիչը դարձավ  980 թվից, Բարսեղ Երկրորդ կայսեր ներպետական ապստամբությունը ճնշելու օգնության կանչին ի պատասխան պահանջեց Աննայի ձեռքը: Չնայած Վլադիմիրի ցանկության անընդունելիությանը, որին նպաստում էր նաեւ նրա հեթանոս լինելը, այնուամենայնիվ կայսրը համաձայնվում է կնության տալ Աննային եւ ռուսական դրուժինաների օգնությամբ ճնշում է ապստամբությունը: Հաղթանակից հետո կայսրը չէր շտապում կատարել իր խոստումը, քանի որ Աննայի ձեռքը խնդրում էր նաեւ Բուլղարիայի թագավորը: Վլադիմիրը, զգալով այդ խորամանկությունը, արշավի է դուրս գալիս եւ շրջափակում Խերսոնես քաղաքը, որը ռուսները անվանում էին Կորսուն: Այն գրավելուց հետո միայն Բարսեղ Երկրորդը կնության տվեց Աննային միայն մի պայմանով.

«Եվ Խերսոնեսից Վլադիմիրը դեսպաններ ուղարկեց «վասիլեւս» եղբայրների մոտ հետեւյալ գրությամբ. «Եթե Աննային չտաք ինձ, ապա ես ձեր մայրաքաղաքի հետ կվարվեմ այն կերպ, ինչպես վարվեցի այս քաղաքի հետ»: Եւ այսպիսի պատասխան եկավ իշխանին. «Եթե կընդունես խաչը եւ կլինես մեր հավատակիցը, կտանք մեր քրոջը: Իսկ եթե կմնաս հեթանոս, ապա ավելի լավ է ընկնենք մարտի դաշտում, քան թե մեր հոգիները դատապարտենք հավերժական տանջանքների»: «Իմ սրտին հաճելի է ձեր ուղղափառ հավատը  եւ ձեր վանականները թող Աննայի հետ գան, կնքեն եւ ինձ, եւ իմ ժաղովրդին»:

Հարսանեկան նավատորմը ժամանեց Խերսոնես: Աննան նավարկում էր հայ հոգեւորականների հետ` իր հետ բերելով հունական Աստվածամոր սրբապատկերները եւ բազմաթիվ սուրբ մասունքներ: Երկրորդ նավը բեռնված էր ոսկով:  Երրորդ նավը, որն այդպես էլ տեղ չհասավ, բեռնված էր գինով. ըստ որոշ լուրերի, այն թունավորել էին Աննայի եղբայրները, որպեսզի հարսանիքը մահվան  խրախճանքի վերածվեր: Վլադիմիրը Աննային դիմավորեց ոսկեզօծ հագուստով եւ թագը գլխին: Աննան անմիջապես շահեց նրա սիրտը:Խերսոնես քաղաքի գլխավոր տաճարում (ներկայումս ս. Վասիլի) հայ հոգեւորականները կնքեցին Վլադիմիրին`  տալով նրան քրիստոնեական անուն` Բարսեղ( Վասիլի): Հնարավոր է, որ Աննան խնդրել էր հայ հոգեւորականներին իր ամուսնուն կնքել իր ավագ եղբոր անունով: Եվ հրաշք….: «Լուսավորվեց Բարսեղը: Լուսավորվեց եւ գրկեց Աննային, ապա հրամայեց  բարոններին, որոնք ուղեկցում էին նրան, ընդունել Խաչը»:Վերադառնալով Կիեւ` կայսրն առաջին կարեւոր գործն համարեց իր ժողովրդին կնքելը: Նա հատուկ օր նշանակեց, եւ ինչպես ենթադրվում է, այդ ծիսակատարությունը տեղի է ունեցել 988թ. օգոստոսի մեկին: Եվ հրաման արձակվեց, ըստ որի ամբողջ ռուս ժողովուրդը պարտավոր էր մասնակցել տոնակատարությանը. չմասնակցելու դեպքում նրանք համարվելու էին  կայսեր թշնամին: Եվ ինչպես նկարագրում է ականատես պատմիչը. «հենց հաջորդ օրն արդեն ամբողջ ժողովուրդը հավաքվել էր Դնեպրի մատույցներում: Եվ ուրախությունը դեմքներին` մտնում էին նրանք «սուրբ ջուրը»… ոմանք մինչեւ ծնկները, ոմանք լողում էին ջրում… իսկ հոգեւորականները աղոթք էին կարդում`  ամբողջացնելու համար Ռուսաստանի համար ամենից կարեւոր այդ իրադարձությունը…»:Ժամանակագիրների վկայությամբ. «Վլադիմիրի մկրտությունից հետո  33-ամյա Վլադիմիրը կնության վերցրեց  25-ամյա Աննային:Ու հրամայեց կայսրը ոչնչացնել բոլոր կուռքերին: Ականատես լինելով այդ տեսարանին` կիեւյան մետրոպոլիտն հաստատում է. «Մեհյանների փոխարեն եկեղեցիներ կառուցեցին, կուռքերն իրենց տեղերը զիջեցին քրիստոնեական սրբապատկերներին եւ զարդաքանդակներին…»:Աննան մահացավ 6519թ., նա ընդամենը քառասունութ տարեկան էր: Մահվան պատճառ հադիսացավ համաճարակը:Վլադիմիր Սվյատոսլավովիչը քարտաշ հայերին պատվիրեց շքեղ մարմարյա տապան պատրաստել: Այն տեղադրվեց Տասնորդական եկեղեցու բակում: Նրա կողքին հետագայում թերեւս պետք է տեղ գտներ նաեւ կայսեր տապանը: Այդպիսի պատվի անգամ բյուզանդական կայսրերը չէին արժանացել:  Կայսրուհի Աննան եւ Վլադիմիրը դասվեցին սրբերի շարքը, քանզի ամուսինները մկրտեցին եւ լուսավորեցին ամբողջ Ռուսսիան:2012թ. հունիսի մեկին Ռուսաստանի հանրապետության նախագահ Դ.Ա. Մեդվեդեւը օրենք հաստատեց, ըստ որի Ռուսաստանը հուլիսի 28–ը նշում է որպես Մկրտության օր:

Համաշխարհային պատմուտյուն

Ըստ լեգենդի ՝ այս դինաստիայի թագավորները շատ բան գիտեին օկուլտետական ​​գիտությունների և էզոթերիկայի մասին: Հիլդերիկ Առաջինի գերեզմանում ՝ Մերովեյի որդի հայրը ՝ Կլովիսի հայրը, որը հայտնաբերվել է 1653 թվականին Արդենում, բացի թագավորական թաղման համար ավանդական զենքերից, զարդերից և կրծքանշաններից, կային նաև կախարդանքի և կախարդության ոլորտին վերաբերող առարկաներ ՝ մի առանձնացված ձիու գլուխ, ոսկուց պատրաստված ցուլի գլուխ: ինչպես նաև բյուրեղյա գնդակ: Այնտեղ հայտնաբերվել է մոտ երեք հարյուր ոսկե մեղու: Մեղուները հանդիսանում էին Մերվիգյան տոհմի սուրբ խորհրդանիշներից մեկը: Հետագայում Նապոլեոնը օգտագործեց Childeric- ի այս ոսկե մեղուները `ընդգծելու իր զորության պատմական շարունակականությունը: 1804 թ.-ին, պսակադրության ժամանակ, Նապոլեոնը հրամայեց ոսկե մեղուներին կցել իր պսակի թիկնոցը: Թագավորները հագնում էին մի տեսակ կախարդական վզնոց և գիտեին նրանց պաշտպանող գաղտնի հմայքը: Այս դինաստիայի որոշ ներկայացուցիչների հայտնաբերված գանգերն ունեին ծիսական կտրվածքներ, որոնք նման էին Տիբեթի բուդդայական քահանաների գանգերին: Հեռավոր Հիմալայաներում դրանք արվել են այնպես, որ հոգին մահվան պահին կարողանա թողնել մարմինը: Մեզ հասել են նաև լեգենդներ այն մասին, թե ինչպես են Merovingian- ը ձեռքերը դնելու բժշկելու ունակությունը: Նրանց հագուստից կախված նույնիսկ խոզանակները օգտագործվում էին բուժման համար: Ի դեպ, իմաստության խոզանակներ պատրաստելու համար – tzitzit – – ը Թորայի կողմից պատվիրվում է իսրայելացիներին: Այս թագավորներին հաճախ կանչում էին նրանց հետևորդների հրաշագործները, իսկ կախարդները ՝ կախարդները: Նրանք նաև տիրապետում էին պարզունակության և արտասահմանյան հաղորդակցության նվերներին, հասկանում էին կենդանիներին և բնության ուժերին: Նրանք գիտեին երկարակեցության գաղտնիքը, և թագավորների տեսակի ներկայացուցիչների մարմինների վրա դրված էր հատուկ նշան ՝ կարմիր նշան ՝ խաչի տեսքով, որը գտնվում էր սրտի վրա կամ ուսի շեղբերների միջև:

Առեղծվածով ծածկեց թագավորական ընտանիքի ծագումը: Միջնադարյան լեգենդը ասում է, որ ֆրանկների թագավորները իջնում ​​են Տրոյաններից, Հոմերական «Իլիադի» հերոսներից, որոնք հին ժամանակներ են ժամանել Գաուլի հողերում: Միջնադարի ժամանակագրությունները կոչվում են Տրոյա Պրիամի վերջին արքայի Մերվիրների նախնիները կամ տրոյան պատերազմի հերոս, թագավոր-ճանապարհորդ Ենեա: մեկ այլ կարծիք ոչ թե հունական, այլ ֆրանկյան թագավորների հրեական արմատների մասին է: Ըստ այս վարկածի ՝ հրեական թագավորների սերունդները մ.թ. 70 – ին Երուսաղեմը և Հռոմեացիների կողմից երկրորդ տաճարը ոչնչացնելուց հետո «ապաստան գտան ֆրանկների այն երկրներում, որտեղ սկիզբ դրվեց Մերվիրացիների նասթի թագավորները:

Կենսագրություն

Մխիթար (ավազանի անունը՝ Մանուկ) Սեբաստացին սովորել է Սեբաստիայի Սբ. Նշան, ապա՝ Էջմիածնի, Սևանի, Կարինի վանքերում։ 1693 թ. մեկնել է Բերիա (այժմ՝ Հալեպ), որտեղ ծանոթացել է կաթոլիկ միսիոներների հետ։ 1696 թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1699 թ.՝ ստացել վարդապետական գավազան։ 1701 թ. Կոստանդնուպոլսում հիմնադրել է միաբանություն։ 1705 թ. Հռոմի իշխանություններից ձեռք բերելով վանք հիմնելու համաձայնություն՝ 1706 թ. Վենետիկին ենթակա Հունաստանի Մեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցմանը։

1712 թ. Հռոմի պապը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ. միաբանությունը տեղափոխվել է Վենետիկ։ 1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով Սբ. Ղազար կղզին շնորհել է միաբանությանը։ Այստեղ Սեբաստացին կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, պատրաստել է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարում նա զբաղվել է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարել իր սաների բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարել թարգմանություններ, հրատարակել գրքեր։ Սեբաստացու մահվանից հետո միաբանությունը, ի պատիվ նրա, կոչվել է Մխիթարյան։ Դեռևս կենդանության օրոք նրան մեծարել են Երկրորդ Լուսավորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ և այլ պատվանուններով։

Մխիթարյան միաբանություն 

Պատմություն

Մխիթար Սեբաստացին

Մխիթար Սեբաստացին

Յուրաքանչյուր մեծ գործի գլուխ կանգնած է լինում մի մեծ, նվիրված ու հանճարեղ անհատականություն, որը ոչ միայն ճանապարհ է բացում, այլև դառնում է այդ ճանապարհի առաջին ուղևորը: Այդ հզոր, բազմատաղանդ անհատներից մեկը մեր իրականության մեջ Մխիթար Սեբաստացի վարդապետն էր: Նա պատանեկությունից նվիրվել է ազգի լուսավորությանը և ծրագրել վիթխարի մի գործ՝ եվրոպական լուսավորության մակարդակով ու չափանիշով խթանել իր ազգի առաջադիմությունը:

Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության վանքի շենքը

Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության վանքի շենքը

Հիմնադրում

Մխիթարյանների եկեղեցու ներքին հարդարանքը (Սուրբ Ղազար Կղզի)

Մխիթարյանների եկեղեցու ներքին հարդարանքը (Սուրբ Ղազար Կղզի)

Մխիթար Աբբահայրը՝ Սեբաստացին ծնվել է 1676 թ. փետրվարի 7-ին՝ Սեբաստիա քաղաքում, երբ Հայաստանի մեծ մասը և ժողովուրդը դժվարին օրեր էր ապրում: Ուսումը ստացել է Սեբաստիայի Սուրբ Նշան վանքում: 1690-ականներին անցնում է Էջմիածնի, ապա Սևանի և Կարինի Հնձուց վանքերը: 1693 թ. ուսման նպատակով Մխիթարը մեկնում է Հալեպ, իսկ 1696 թ. մայիսի 17-ին օծվում որպես քահանա: Մխիթարն իր շուրջ հավաքում է մի խումբ հայ երիտասարդների և որոշում հիմնել միաբանություն։ Մխիթարը Կ. Պոլսի վարդապետ Խաչատուր Առաքելյանին խնդրում է ստանձնել ապագա միաբանության առաջնորդի պաշտոնը, սակայն Խաչատուրը մերժում է այդ առաջարկը։ Այնուհետև Մխիթար Սեբաստացին գնում է Կարմիր վանք, ուր սկսում է զբաղվել դպիրների կրթության գործով։ 1699 թ. Կարմիր վանքում Մխիթարին շնորհվում է վարդապետի աստիճան։ Շուտով Մխիթարն ընդունում է կաթոլիկ դավանանքը, բայց և պահպանում իր ազգային առանձնահատկությունները։

1701 թ. սեպտեմեբրի 8-ին՝ Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի ծննդյան տոնին, Մխիթարը և իր շուրջ համախմբված երիտասարդները Կ. Պոլսում հիմնում են Սուրբ Անտոն Աբբայի միաբանությունը։ Շուտով Կ. Պոլսի հայ առաքելական և կաթոլիկ համայնքների միջև հարաբերությունները լարվում են՝ հասնելով արյունալի բախումների։ Կ. Պոլսի ղեկավարությունը դիմում է ոստիկանության աջակցությանը՝ ձերբակալելու Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու համակիրներին՝ Մխիթարին, Խաչատուր Առաքելյանին, Պետրոս Մսխեթցուն և Սարգիս Եվդոկացուն: Մխիթարը փախուստի է դիմում։ Նրա պաշտպանություն է գտնում հիսուսյան հայրերի մոտ, ապա՝ Բերայի Կապուչին հայրերի միաբանությունում: Մխիթարն ու մյուս միաբանները որոշում են տեղափոխվել Մորեա թերակղզի, որ գտնվում էր Վենետիկի իշխանության տակ՝ օսմանյան հետապնդումներից խուսափելու նպատակով։ Այս առիթով ծնվեց «Որդեգիր Կուսի-Վարդապետ Ապաշխարութեան» նշանաբանը, որի սկզբնատառերը հայտնվեցին Միաբանության զինանշանի վրա։ Հիմնադրման ժամանակ միաբանությունում կար 12 վանական, որոնցից 4-ը՝ վարդապետ։ Հետապնդումների հետևանքնով Մխիթարն իր աշակերտներով գաղտնի մեկնում է Հունաստանի Մորեայի (Պելոպոնես) շրջանի Մեթոն բերդաքաղաք։

1705 թ. Միաբանությունում գումարվում է ժողով, որի ընթացքում մշակվում է Միաբանության Կանոնադրության նախագիծը։ Այն հիմնված էր Բենեդիկտյան միաբանության հայրերի կանոնադրության վրա և քաղված էր սուրբ Անտոն Աբբայի վարքի կանոններից, նաև այլ հոգևոր հայրերի խրատներից, վկայագրերից և տեղական իշխանների հանձանարականներից։ Ժողովից հետո Մխիթարն իր աշակերտներին՝ հայր Եղիային և հայր Հովհաննեսին է հանձնում Հռոմի Պապ Կղեմես XI-ին ու Հավատքի տարածման կուսակալ կարդինալ Ֆաբրիոնիին ուղղված նամակները, մշակված կանոնադրության նախագիծը և ուղարկում նրանց Պապի մոտ։ 1705 թ. սեպտեմբերի սկզբներին աշակերտները հասնում են Հռոմ, ուր արժանանում են Հավատքի տարածման կուսակալ, կարդինալ Ջուզեպպե Սակրիպանտեի, այնուհետև Պապի ընդունելությանը։ Վերջինս կրոնական Հավատասփյուռ ժողովին է ներկայացնում Մխիթարի «Հայ կաթողիկե վանականների հիմնադրած Սուրբ Անտոն աբբայի Միաբանությունը» հաստատելու մասին խնդրագիրը։ Սուրբ Անտոնի կանոնները լիարժեք չէին, այդուհանդերձ կրոնական Հավատասփյուռ ժողովը Մխիթարին առաջարկում է ընտրել ս. Բարսեղի, ս. Օգոստինոսի կամ ս. Բենեդիկտոսի կանոններից մեկը։ Մխիթարն ընտրում է ս. Բենեդիկտոսի կանոնները և 1711 թ. մայիսի 12-ին իր կանոնադրությունը ներկայացնում է Հռոմի Պապի հաստատմանը։ 1717 թ. Կղեմես XI Պապը հաստատում է միաբանության կանոնադրությունը և Մխիթարին շնորհում աբբահոր տիտղոսը։

Փառանձեմ թագուհու մասին

Նախքան Արշակ Բ-ի հետ ամուսնանալը, Փառանձեմ Սյունին կնության էր տրվել վերջինիս եղբորորդուն՝ Գնել Արշակունուն: Արշակ Բ-ի մյուս եղբոր՝ Արտաշեսի որդին՝ Տիրիթը սիրահարվել էր իր հորեղբորորդի Գնելի կնոջը, գեղեցկուհի Փառանձեմին: Որպեսզի իրենով անի Փառանձեմին, գրգռում է Արշակ Բ-ին, որ իբր թե Գնելը ուզում է նրան սպանել և գահը հափշտակել: Գնելը հրավիրվում է Շահապիվան, Նավասարդի տոներին մասնակցելու և այստեղ՝ 359 թվականի օգոստոսի 29-ին, Արշակ Բ-ի հրամանով դահճապետը սպանում է Գնելին: Բայց հետո հայտնի է դառնում, որ անմեղ Գնելի մահվան պատճառը Տիրիթն է, և թագավորը հրամայում է սպանել նաև նրան: Ազատվելով իր վտանգավոր մրցակիցներից՝ թագավորն ամուսնանում է Գնելի այրի Փառանձեմի հետ՝ փորձելով սիրաշահել նրա հորը՝ Անդովկ Սյունուն: Փառանձեմը հռչակվել է «Մեծ Հայքի թագուհի» և «տիկնանց տիկին»: Շատ չանցած՝ ծնվել է թագաժառանգ Պապը: